Demir Sülfat Nedir?
Demir Sülfat, kimyasal formülü FeSO₄ olan, genellikle mavi-yeşil renkte kristal yapıda bulunan inorganik bir bileşiktir. Demir tuzları arasında en yaygın kullanılan türlerden biridir ve hem endüstride hem de tarımda önemli bir hammadde olarak karşımıza çıkar. Çoğunlukla heptahidrat formunda (FeSO₄·7H₂O) bulunur ve halk arasında “vitriol” olarak da bilinir. Demir eksikliğini gidermede ilaç formülasyonlarında yer alırken, aynı zamanda boyar maddelerden gübrelere, su arıtımından inşaat sektörüne kadar geniş kullanım alanına sahiptir.
Kullanılan Diğer İsimleri Nelerdir?
- Demir(II) Sülfat
- Demir 2 Sülfat
- Ferrous Sulfate
- Ferrik Sülfat
- Ferro Sülfat
- Vitriol
- Yeşil Vitriol
- Copperas
- Demir Sülfat Heptahidrat
- Fe (II) Sülfat
- Vitriolum Martis
- Sülfirik Asir Demir 2 Tuzu
- Monohidrat Formu
- Susuz Formu
- 7720-78-7
Kimyasal Özellikleri Nelerdir?
Demir Sülfat’ın en belirgin kimyasal özellikleri şu şekildedir:
- Demir Sülfat Formülü: FeSO₄
- Molekül Ağırlığı: 151,91 g/mol
- Yoğunluğu: 1,898 g/cm³ (heptahidrat formu)
- Erime Noktası: 64 °C (heptahidrat formunda)
- Kaynama Noktası: 330 °C civarında bozunur
- CAS Numarası: 7720-78-7
- Görünüm: Mavi-yeşil kristal veya toz
- Çözünürlük: Suda çözünür, alkolde çözünmez
- Özellikleri: Oksijenle temas ettiğinde oksitlenerek kahverengi renk alır, bu nedenle depolama koşulları önemlidir.
Demir Sülfat Uygulama Alanları Nerelerdir?
Demir Sülfat geniş kullanım alanlarına sahip bir bileşiktir. Başlıca uygulama alanları şunlardır:
- Tarım Sektörü:
Demir eksikliğini gidermek için gübrelerde mikro besin maddesi olarak kullanılır. Bitkilerde klorozu önleyerek yaprakların daha sağlıklı ve yeşil kalmasını sağlar. Toprağın pH seviyesini düzenleyici katkı maddesi olarak da kullanılmaktadır.
- İlaç ve Sağlık Sektörü:
Demir eksikliğine bağlı kansızlık (anemi) tedavisinde en yaygın kullanılan demir bileşiklerinden biridir. Tablet, şurup ve kapsül formülasyonlarında bulunur. Ayrıca bazı vitamin komplekslerinde demir kaynağı olarak görev alır.
- Su Arıtma:
Atık su ve içme suyu arıtımında koagülant olarak kullanılır. Demir Sülfat, sudaki süspanse katı maddelerin çökelmesini kolaylaştırarak suyun berraklaşmasını sağlar. Aynı zamanda kötü kokuların ve hidrojen sülfürün giderilmesinde etkilidir.
- İnşaat ve Yapı Sektörü:
Harç ve beton karışımlarında nem ve rutubete karşı dayanıklılığı artırmak için katkı maddesi olarak kullanılır. Yüzey sertleştirici ve koruyucu özellikleri nedeniyle de tercih edilmektedir.
- Boya ve Pigment Üretimi:
Demir oksit pigmentlerinin üretiminde hammadde olarak kullanılır. Özellikle sarı, kahverengi ve kırmızı tonlarında boyaların elde edilmesinde rol oynar.
- Deri Sanayi:
Deri tabaklamada kullanılan bir maddedir. Derinin dayanıklılığını artırır ve işlenmesini kolaylaştırır.
- Tekstil Sektörü:
Boyama işlemlerinde mordan olarak kullanılmaktadır. Renklerin kumaşa daha iyi tutunmasını sağlar ve kalıcılığı artırır.
- Veterinerlik ve Hayvancılık:
Hayvan yemlerine katkı maddesi olarak eklenir. Hayvanlarda demir eksikliğini gidererek sağlıklı gelişimlerine yardımcı olur.
- Endüstriyel Kullanımlar:
Gaz arıtma işlemlerinde, kükürt bileşiklerinin giderilmesinde; galvanizleme ve metal işleme sektöründe yüzey hazırlama amacıyla kullanılmaktadır.
En Çok Kullanım Alanı Neresidir?
Demir Sülfat’ın en yaygın kullanım alanları arasında tarım, ilaç ve su arıtma sektörü bulunmaktadır. Özellikle bitkilerdeki demir eksikliğini gidermedeki rolü, bu bileşiği tarımda vazgeçilmez hale getirmiştir. Ayrıca insan sağlığı için üretilen demir takviyelerinde en çok tercih edilen formülasyonlardan biridir.
Fiyat ve Satışını Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Demir Sülfat fiyatı ve satışını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır.
- Hammadde Fiyatları: Üretimde kullanılan demir cevheri ve sülfürik asit gibi hammaddelerin fiyatlarındaki dalgalanmalar, Demir Sülfat fiyatını doğrudan etkilemektedir.
- Arz ve Talep Dengesi: Tarım ve ilaç sektöründeki talep arttıkça fiyatlar da yükselir. Özellikle mevsimsel tarımsal faaliyetler bu dengeyi etkileyebilir.
- Nakliye ve Lojistik: Kristal yapıda ve hassas depolama koşulları gerektirdiği için nakliye maliyetlerindeki artış, fiyatlara yansımaktadır.
- Ambalajlama: Demir Sülfat uluslararası standartlara uygun olarak paketlenmektedir. 1 kg’lık ambalajlardan tonajlı sevkiyatlara kadar farklı seçeneklerde satılabilir. Ambalajlı veya ambalajsız satışı mümkündür.
- Kullanım Alanlarının Çeşitlenmesi: Yeni endüstriyel uygulamalarda kullanım alanı arttıkça, satış hacmi ve fiyatlar da artış göstermektedir.
